Pierwsze kobiety w polskim żeglarstwie

Pod koniec listopada 1934 r. odbył się chrzest S/Y „Grażyna” – pierwszego żeńskiego jachtu pełnomorskiego. Było to wówczas wydarzenie przełomowe, ponieważ był to jacht z całkowicie żeńską załogą, dowodzony przez Jadwigę Wolff-Neugebauer, która w 1933 roku jako pierwsza Polka otrzymała patent kapitana. Następnie za sterem S/Y „Grażyna” stanęła Jadwiga Skąpska-Truscoe, należąca do legendarnego Hufca Syberyjskiego(1). W tym artykule opowiemy Wam o dziejach pierwszych Polek, które zmieniły oblicze polskiego jachtingu oraz ich flagowego jachtu. Cała historia zaczyna się w 1918 roku, jeszcze nie w Polsce lecz w… odległym o ponad 7 tysięcy kilometrów Władywostoku!

Jadwiga Skąpska – pionierka żeglarstwa wśród kobiet

Jadwiga Skąpska była potomkiem polskiego zesłańca, urodziła się na Syberii w 1907 r. Jak wiele polskich dzieci w rejonie Władywostoku wychowywała się w szkole z internatem,  a następnie w sierocińcu prowadzonym przez Polski Komitet Ratunkowy Dzieci Dalekiego Wschodu – organizację założoną przez nauczycielkę Annę Bielkiewicz i lekarza dr Józefa Jakóbkiewicza.

Jadwiga Skąpska

W ośrodku działało harcerstwo zorganizowane we Władywostoku dla niewielkiej grupy dzieci już w 1917 r., jeszcze przed powstaniem Komitetu. Licząca około 80 dziewcząt i chłopców  „Pierwsza Polska Drużyna Harcerska” jest uważana za pierwszą polską drużynę wodną, a tym samym za początek polskiego żeglarstwa.

Harcerze uczyli się pływania i wiosłowania, a później żeglowania na szalupach i dżonkach. Jadwiga Skąpska należała do tej drużyny, która z pomocą dr Józefa Jakóbkiewicza rozwinęła się, tworząc pierwszy polski hufiec harcerski, nazwany „Hufcem Syberyjskim”(2).

Dołącz do Szkoły Żeglarstwa PuntoVita Najbardziej polecane obozy, kursy, rejsy oraz szkolenia żeglarskie dla młodzieży, dzieci i dorosłych na Mazurach, Bałtyku, Atlantyku, w Chorwacji oraz Hiszpanii. Oferta żeglarska 2021 → Zarezerwuj już teraz!

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, działania Komitetu stworzonego przez Annę Bielkiewicz i dr Józefa Jakóbkiewicza zmierzały do ewakuacji polskich dzieci z Dalekiego Wschodu do Polski.

O niezwykłej historii ich podróży do kraju pisaliśmy w artykule: Mali Odyseusze na trzech oceanach – Hufiec Syberyjski w drodze z Władywostoku na Hel

Po trwającej dwa lata podróży z Władywostoku, Jadwiga Skąpska – podobnie jak setki innych dzieci – trafiła do ośrodka w Wejherowie. Dr Jakóbkiewicz dalej kierował Hufcem Syberyjskim, który kontynuował swoją działalność na Półwyspie Helskim(3).

Chcesz rozpocząć swoją własną przygodę z żeglarstwem morskim? Zapraszamy na zapoznawczy rejs morski dla młodzieży po Zatoce Gdańskiej.

pierwsze jachty polska

Żeglarskie manewry na obozie – Hel; lipiec 1927 r. Fotografia ze zbiorów Darka Szczecina(5). Wykorzystano za zgodą autora.

Obozy dla harcerek prowadziła właśnie Jadwiga Skąpska – wychowanka Hufca Syberyjskiego jeszcze z czasów Władywostoku – szybko zdobywając kolejne stopnie i wykształcenie. W 1930 roku zainicjowała organizację szkoleniowych obozów wodnych dla dziewcząt. Zajęcia z pływania, wiosłowania i żeglowania były wówczas działaniami przełomowymi(4).

SY Grażyna – flagowy jacht polskiego żeglarstwa kobiecego

Jacht ufundowano z dobrowolnych składek, w których znaczny udział miał Michał Grażyński – ówczesny wojewoda śląski – od którego nazwiska pochodzi nazwa jednostki. Była to jednostka, o jakiej Dzieci Syberyjskie, pamiętające jeszcze Władywostok, pewnie nawet nie marzyły.

Liczący 12 metrów długości jol nosił cztery żagle: dwa sztaksle (fok i kliwer), gaflowy grot oraz bermudzki bezan. Łączna powierzchnia żagli wnosiła aż 76,5 m². Posiadał miejsca dla 7 osób załogi oraz pełne wyposażenie do pełnomorskiej żeglugi. Jacht, zbudowany w 1922 roku, był produkcji fińskiej. Zachowało się kilka fotografii tej pięknej jednostki(1).

pierwsze załogi kobiece

29 listopada 1934 r. w powstałym na Helu własnym ośrodku harcerek odbył się uroczysty chrzest tego pionierskiego jachtu. S/Y „Grażyna” stała się jachtem flagowym żeglarstwa kobiecego w Polsce. Pierwszym kapitanem „Grażyny” została Jadwiga Wolff-Neugebauer – pierwsza kobieta w Polsce, która w 1933 roku uzyskała patent kapitana.

W 1935 r. kapitanem „Grażyny” została Jadwiga Skąpska, pod jej dowództwem odbyły się pierwsze polskie rejsy morskie załóg żeńskich. Pierwszy sztorm załogantki „Grażyny” pokonały w 1935 roku, a w 1937 roku pod dowództwem Skąpskiej odbyły rejs do Danii i Szwecji(4).

Doprowadzenie do obecności na jachcie morskim załogi składającej się z samych kobiet było w tamtych czasach rzeczą niezwykłą i osiągnięciem na miarę epoki. Ówczesne zwyczaje zabraniały zabierać kobiety na pokład jako załogę. Harcerki nie mogły nawet wejść na „Zawiszę Czarnego”. Trzeba było jednak przecierać nowe szlaki.

Przeżyj najlepsze wakacje 2021! Najbardziej polecane obozy, kursy, rejsy oraz szkolenia żeglarskie dla młodzieży, dzieci i dorosłych na Mazurach, Bałtyku, Atlantyku, w Chorwacji oraz Hiszpanii. Zobacz ofertę → Zarezerwuj, nie zwlekaj!

Rozpocznij swoją przygodę z żeglarstwem

Dziś nie ma żadnych przeszkód dla kobiet w uprawianiu żeglarstwa – zarówno na wodach śródlądowych jak i morskich. Na dzisiejszych obozach żeglarskich dziewczyny stanowią zwykle około połowę ekipy. Jeśli masz już za sobą pierwsze żeglarskie kroki, zapraszamy na zapoznawcze rejsy morskie na bezpiecznych wodach Zatoki Gdańskiej.

W ciągu tygodnia zwiedzania pięknego polskiego wybrzeża pokażemy Ci to, co  w morzu najciekawsze: morskie porty jachtowe, nawigację, żeglugę w nocy, manewrowanie dużym jachtem i mieszkanie na nim. A wszystko to bez choroby morskiej!

Zobacz naszą propozycję: Zapoznawczy rejs morski dla młodzieży po Zatoce Gdańskiej

Bibliografia:
(1) Strzykwa Morska, Salon24 (12 grudnia 2014) [online:] https://www.salon24.pl/u/karzo/621080,strzykwa-morska [dostęp 25.10.2020]
(2) Doktor Jakóbkiewicz i Hufiec Syberyjski; [w:] Wodniacy – vortal harcerzy wodniaków [on-line:] http://wodniacy.eu/almanach.item.2/doktor-jak%C3%B3bkiewicz-i-hufiec-syberyjski.html [dostęp 23.10.2020]
(3) Echo Dalekiego Wschodu: ogólnego zbioru z poprzednio wydanemi w Japonii (1929) [on-line:] https://polona.pl/item/echo-dalekiego-wschodu-ogolnego-zbioru-z-poprzednio-wydanemi-w-japonji,MzM5Njky/3/#info:metadata [dostęp 23.10.2020]
(4) HM. Jadwiga Skąpska-Truscoe 1907-1996; [w:] Związek Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju; Gazetka Nr 2 – Migawki historyczne [on-line:] http://www.zhppgk.org/organizacja_harcerek/egazetka_2/gazetka_2_migawki_grazyna.htm [dostęp 23.10.2020]
(5) Darek Szczecina; Hufiec Syberyjski. Z Władywostoku do Wejherowa; [w:] Nasze Miasto [on-line:] https://naszemiasto.pl/hufiec-syberyjski-z-wladywostoku-do-wejherowa/ar/c1-4493880 [dostęp 26.10.2020]

Print Friendly, PDF & Email
rejsy, szkolenia i obozy żeglarskie Puntovita

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Podane przez Ciebie podczas zamieszczania komentarza dane osobowe w postaci podpisu (imienia i nazwiska lub identyfikatora internetowego) i adresu e-mail będą przetwarzane przez Administratora Danych Osobowych, którym jest Justyna Stępka, prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Szkoła Żeglarstwa – PuntoVita mgr Justyna Stępka, dane kontaktowe: https://puntovita.pl/kontakt/. Podanie ww. danych osobowych służy umożliwieniu odczytów komentarzy i umożliwieniu udzielania odpowiedzi na komentarze. Dane te będą przetwarzane do momentu cofnięcia zgody. Podstawę przetwarzania stanowi Twoja dobrowolna zgoda. Przysługuje Ci prawo do: żądania dostępu do danych, żądania ich sprostowania, żądania usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz przenoszenia danych. Podanie powyższych danych osobowych jest dobrowolne, ale konieczne do zamieszczenia komentarza. Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych znajduje się w dokumencie Polityka Prywatności. Zapoznanie się z Polityką Prywatności stanowi Twój obowiązek przed zamieszczeniem komentarza.